Znajdujesz się w:
Przedszkole » Rady i porady » Rok 2013 - 2014 » "Ekologia dla najmłodszych' - Katarzyna Olszewska, nauczycielka przedszkola

"Ekologia dla najmłodszych' - Katarzyna Olszewska, nauczycielka przedszkola

„EKOLOGIA DLA NAJMŁODSZYCH"

mgr Katarzyna Olszewska
W czasach współczesnych środowisko człowieka ulega coraz większej degradacji.

      W różny sposób, świadomie lub nieświadomie niszczymy je systematycznie. Cywilizacja techniczna - korzystając ze zdobyczy najnowszych technologii przy produkcji naturalnego bogactwa prowadzi do załamania się równowagi ekologicznej. Z jednej strony jest dobrodziejstwem dla człowieka, z drugiej powolną zagładą. Organizowanie dzikich wysypisk śmieci, awarie fabryk, tankowców, powodują wielkie niszczenia w środowisku naturalnym i często powodują wielkie katastrofy ekologiczne. Nakazem chwili staje się przeciwdziałanie tym zgubnym skutkom cywilizacji i dlatego problematyka ta powinna stać się nieodzowną częścią składową świadomości jednostkowej i społecznej. Niestety nie wystarczy wyposażenie ludzi w wiedzę o przyczynach i skutkach zagrożeń przyrody, lecz trzeba przebudować system wartości. Konieczna staje się zmiana stosunku do środowiska, na rzecz trwałego samopodtrzymującego się rozwoju, w którym nie ma zniszczenia zasobów i walorów przyrody. Władze i organizacje publiczne wyrażają nadzieję, że szkoły i system edukacji będą w stanie w tym dopomóc, ale zwykłe wprowadzenie do szkół nauczania danych faktograficznych, dotyczących ochrony środowiska, nie wystarczy, aby wpłynąć na system wartości i zachowanie młodego pokolenia. Jeżeli wiedza zdobywana jest w celu wywołania zmian w zachowaniu, to - by zwiększyć szacunek do zagadnień wiedzy o środowisku - proces edukacji musi opierać się na zasadach określonych przez środowisko. Poza tym taka wiedza powinna odnosić się bezpośrednio do życia codziennego dzieci, ukazując potrzeby środowiska w odniesieniu do ich własnych wartości, wizji świata i przekonań etycznych.

W działaniach na rzecz ochrony środowiska często zapomina się o dzieciach najmłodszych (3 - 6 lat), uważając, że są zbyt małe, by brać udział w walce o czyste otoczenie, a przecież to one będą tworzyły naszą przyszłość. Rozwijana od najmłodszych lat świadomość ekologiczna spowoduje, że ich pokolenie nie będzie bezmyślne i tylko konsumpcyjne wobec przyrody. Przecież ciężko jest uczyć dorosłych zmieniać swoje przyzwyczajenia, nawyki i wyrzekać się świadomie wszelkich wygód współczesnego świata.
W czasach, w których żyjemy - czasach rozmaitych katastrof ekologicznych dotykających również naszego najbliższego otoczenie, edukacja ekologiczna nabiera coraz to większego znaczenia. Dzięki niej zarówno dzieci jak i dorośli stają się świadomymi użytkownikami środowiska naturalnego.
„Edukacja ekologiczna to ogół czynności i procesów umożliwiających ludziom:

  1. poznanie przyrody, społeczeństwa i kultury z punktu widzenia wpływu tych elementów na jakość holistycznie pojmowanego środowiska społeczno - przyrodniczego;
  2. uczestnictwo w przekształcaniu tych elementów ich życia w zgodzie z zasadą harmonii między głównymi składowymi środowiska społeczno - przyrodniczego; 3) realizację tej zasady w indywidualnym, w miarę wszechstronnym, rozwoju własnej sprawności fizycznej i umysłowej, zainteresowań i zdolności."

Edukacja ekologiczna powinna dostarczać rzetelnej wiedzy o środowisku, przemawiać do naszej wyobraźni, rozbudzać w nas z jednej strony sumienie ekologiczne, z drugiej zaś wrażliwość na piękno i bogactwo natury, a także kształtować umiejętność i chęć działania na rzecz środowiska. Wyróżnia się w niej trzy zasadnicze elementy:
• edukacja w środowisku: środowisko jest wykorzystywane jako źródło wiedzy oraz rozwoju wszechstronnych umiejętności ucznia,
• edukacja o środowisku: nauka o lokalnym i globalnym środowisku, która ma na celu ułatwienie zrozumienia zasad współistnienia systemu przyrodniczego i świata człowieka,
• edukacja na rzecz środowiska: ukształtowanie pełnego troski podejścia do środowiska oraz wpojenie takich wartości, by każdy mógł poczuć się odpowiedzialnym za postępowanie wobec świata przyrody.
Prowadząc edukację ekologiczną należy głównie pamiętać, że nie może ona obejmować tylko kształcenia, czyli przekazywania wiedzy, ale również wychowanie, czyli kształtowanie postawy proekologicznej.
„Cele edukacji ekologicznej mogą być osiągnięte tylko przez jednoczesne kształcenie i wychowanie ekologiczne. Wiedza obiektywna o świecie jest pewną sumą informacji, której można się wyuczyć w procesie kształcenia. Jednak nie można tylko teoretycznie nauczyć się miłości do przyrody i troski o nią."
Najważniejszymi celami edukacji ekologicznej powinno być uświadomienie ludzkości, że:
• każdy człowiek ma wpływ na stan środowiska,
• wszystko co otacza człowieka jest środowiskiem,
• każdy człowiek jest bezpośrednio lub pośrednio odpowiedzialny za aktualny i przyszły stan środowiska,
• zdrowie i poczucie każdego człowieka uzależnione jest od jakości środowiska, - poszczególne składniki naturalnego środowiska przyrodniczego oraz będące wytworem człowieka, są od siebie wzajemnie uzależnione,
• uświadomienie wszystkim ludziom pełniącym kierownicze funkcje na wszystkich szczeblach władzy, że ich decyzje wpływają na stan środowiska w jakim żyjemy,
• musi nastąpić realizacja zrównoważonego rozwoju (ekorozwoju),
• postępowanie człowieka uzależnione jest od posiadanej świadomości i odpowiedzialności.
Ponadto edukacja ekologiczna powinna rozwinąć następujące umiejętności: obserwację środowiska, gromadzenie danych, analizę materiału badawczego, porównywanie i odróżnianie, formowanie hipotez, wnioskowanie i prognozowanie, poszukiwanie możliwości rozwiązań konkretnych problemów i przewidywanie ich skutków.
Edukacja ekologiczna powinna kształtować postawy, a między innymi: poczucie moralnej odpowiedzialności za stan środowiska przyrodniczego i społecznego, gotowość uczestniczenia w działaniach ochronnych i afirmację wartości sprzyjających przyrodzie.
Mądra edukacja ekologiczna nie może więc ograniczać się do przekazywania porcji wiadomości niezbędnych do zrozumienia, jak funkcjonuje świat przyrody. Powinna pomóc w znalezieniu miejsca w świecie pojmowanym jako harmonijna całość ludzi z przyrodą. Powinna także służyć wykształceniu aktywności i odpowiedzialności za los Ziemi.
W przedszkolu jest wiele okazji do kształtowania u dzieci wrażliwości ekologicznej. Obejmuje ona zaznajomienie dzieci ze światem roślin i zwierząt, z przyrodą nieożywioną, a także uczenie ich dostrzegania i przeżywania piękna oraz potrzeby obcowania z nim. Geniuszem piękna w sensie jego tworzenia jest przyroda. Dlatego przy różnych nadarzających się okazjach zwraca się uwagę dzieci na bogactwo barw łąk i pól, różne odcienie zieleni, majestat gór, bezkres morza, tajemniczość lasu, piękno liści pokrytych rosą. Wiele wzruszeń i niezapomnianych przeżyć dostarczają dzieciom ogrody pełne kolorowych kwiatów, wiewiórki przeskakujące z gałęzi na gałąź, małe żuczki wędrujące po trawie na zielonej łące. Uwrażliwienie dzieci na piękno i konieczność ochrony przyrody sprawia, że właściwie reagują na nieodpowiednie zachowanie się innych osób w stosunku do naturalnego środowiska.
Najistotniejsze źródło współczesnego kryzysu ekologicznego leży bowiem w samym człowieku, dlatego najcenniejszymi wartościami, jakie w nim należy rozwijać i kształcić są postawy poznawcze, emocjonalne i działaniowe, a więc pozytywne wobec środowiska.
Ważną rolę w tym procesie UŚWIADAMIANIA EKOLOGICZNEGO U NAJMŁODSZYCH DZIECI odgrywa zapoczątkowana już w przedszkolach edukacja, która polega na kształtowaniu u dzieci przedszkolnych odpowiedzialności za stan przyrody poprzez budzenie świadomości ekologicznej. Wiedzę przyrodniczą kształtujemy przez całe życie, a edukacja przyrodnicza w przedszkolu - to jeden z bardzo ważnych etapów tego procesu. Jakość i zakres doświadczeń przyrodniczych dzieci zależy w dużej mierze od wpływu środowiska, w którym żyją. Dziecko to istota, która wchodzi intensywnie w relacje z otaczającym je światem - jest więc elementem systemu ekologicznego. W przedszkolu jest wiele okazji do rozbudzania wrażliwości ekologicznej. Szansą spełnienia przewidywanych oczekiwań jest zamierzona, dobrze przemyślana i zorganizowana praca wychowawczo - dydaktyczna nauczyciela, w której wykorzystuje on całe bogactwo środków, metod i form. Dzieci mogą zaznajomić się ze światem roślin, zwierząt, z przyrodą nieożywioną - a także nauczyć się dostrzegać i przeżywać jej piękno. Obcowanie z przyrodą pozwala także na zdobycie wielu umiejętności i doświadczeń - co na pewno zaprocentuje w przyszłości.
Edukacja ekologiczna jest także nierozłącznie związana z działalnością promującą zdrowy styl życia. W ramach podstawy programowej w obszarze edukacyjnym "Poznawanie i rozumienie siebie i świata"- będziemy popularyzować i rozwijać działalność ekologiczną wśród najmłodszych. Normalnie rozwijające się dziecko charakteryzuje głód wiedzy, co objawia się serią niekończących się pytań. Należy więc rozbudzać i zaspakajać ciekawość dzieci - a zarazem kształtować poczucie odpowiedzialności za stan przyrody. Dzieci już od najmłodszych lat muszą być świadome, że niszcząc kartki - zubożają lasy, że śmieci należy segregować, że myjąc zęby należy zakręcać kran oszczędzając w ten sposób wodę itd. Edukacja ekologiczna dziecka polega więc na łączeniu ze sobą szeregu elementów związanych z codziennym życiem.
Rozwój aktywności dziecka przedszkolnego uwarunkowany jest przede wszystkim możliwością zaspokajania jego potrzeb i zainteresowań. Treści przyrodniczo - ekologiczne w sposób szczególny tą aktywność wyzwalają, pobudzając dziecko do działania, rozwijają jego osobowość. Aby więc osiągnąć pozytywne rezultaty w edukacji ekologicznej będziemy dzieciom stwarzać okazje do: obserwowania i oglądania, poznawania i przeżywania, doświadczania i badania, wypowiadania się oraz działania i tworzenia.
Wiedza z zakresu ekologii to przede wszystkim problemy i odpowiedzi na pytania: Dlaczego?, Co by się stało gdyby?, Jak to się stało?, Co było przyczyną? W edukacji ekologicznej dzieci dużą rolę odgrywają metody aktywizujące tj. odkrywanie, poszukiwanie, przeżywanie, działanie jak i też dobór odpowiednich form pracy tj.:
• wycieczki i spacery do różnych ekosystemów, instytucji, zakładów pracy itp.,
• przeprowadzanie doświadczeń itp.,
• udział w różnych akcjach związanych z ochroną środowiska naturalnego człowieka,
• udział w konkursach i uroczystościach o tej tematyce.

LITERATURA:
1. G. Kutyłowska, Ekologia w przedszkolu, Wydawnictwo Didasko, Warszawa 1997
2. Metodyka wychowania w przedszkolu, red. I. Dudzińska, cz. 3, WSiP, Warszawa 1976
3. E. J. Frątczakowie, Ochrona i kształtowanie środowiska w edukacji dzieci przedszkolnych, Liga Ochrony Przyrody, Bydgoszcz 1998

 

 

"Bezpieczeństwo dzieci - 10 rad policjanta"

Dyrektor ZSP2 w Legionowie informuje, iż od stycznia 2019 roku zmianie ulegają rachunki bankowe ZSP2.
PRZEDSZKOLE NR 2
Budżet (wpłaty za przedszkole - zarówno pobyt jak i żywienie; wpłaty za przygotowanie posiłków w stołówce szkolnej-nauczyciele):
35 1090 1841 0000 0001 4149 6249
SZKOŁA PODSTAWOWA NR 2
Wydzielony Rachunek Dochodów (wpłaty za obiady w stołówce szkolnej):
80 1090 1841 0000 0001 4149 6312